Στην αρχή νομίζεις ότι είναι απλώς φόρτος δουλειάς. Στέλνεις ένα μήνυμα, δεν απαντάει, το αφήνεις. Περνάνε δύο μέρες, μετά μία εβδομάδα, και αρχίζεις να καταλαβαίνεις ότι κάτι δεν πάει καλά. Το e-shop σου ή η εφαρμογή σου λειτουργεί ακόμα, αλλά δεν ξέρεις πόσο θα κρατήσει έτσι, ούτε ποιος θα την κοιτάξει αν χαλάσει κάτι αύριο το πρωί.

Αν βρίσκεσαι εκεί αυτή τη στιγμή, το πρώτο πράγμα που πρέπει να ξέρεις είναι ότι δεν είσαι μόνος σου. Είναι από τις πιο συχνές καταστάσεις που αντιμετωπίζουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα, και συνήθως δεν συμβαίνει επειδή κάποιος ήταν κακόπιστος. Ελεύθεροι επαγγελματίες αναλαμβάνουν πολλά έργα ταυτόχρονα, κάποιος αλλάζει δουλειά, κάποιος απλά εξαντλείται και σταματάει να απαντάει γιατί δεν ξέρει πώς να το διαχειριστεί επαγγελματικά. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο για σένα ανεξάρτητα από την αιτία: μένεις με ένα σύστημα που δεν ελέγχεις πλήρως.

Μην αγγίξεις τίποτα πριν καταλάβεις τι έχεις

Το χειρότερο που μπορείς να κάνεις τώρα είναι να μπεις σε κάποιο πάνελ διαχείρισης που δεν ξέρεις καλά και να αρχίσεις να πειράζεις ρυθμίσεις, ελπίζοντας να λύσεις κάτι μόνος σου. Αν το site ή η εφαρμογή δουλεύει αυτή τη στιγμή, άφησέ το να δουλεύει. Η προτεραιότητα δεν είναι να κάνεις κάτι άμεσα, είναι να καταλάβεις τι ακριβώς έχεις στα χέρια σου, πριν αγγίξεις οτιδήποτε.

Μάζεψε ό,τι στοιχεία έχεις

Ψάξε στο email σου, σε παλιά μηνύματα, σε τιμολόγια. Χρειάζεσαι να ξέρεις πού είναι φιλοξενημένο το site σου, ποιος πλήρωνε το hosting και το domain, αν υπάρχει κάπου πρόσβαση σε πάνελ διαχείρισης όπως cPanel ή Plesk, και αν ο προγραμματιστής σου είχε αφήσει κωδικούς σε εσένα ή αν όλα ήταν στο δικό του όνομα. Ακόμα κι αν δεν καταλαβαίνεις τι σημαίνει το καθένα από αυτά, σημείωσέ τα όλα. Κάθε στοιχείο που θα βρεις εξοικονομεί χρόνο σε όποιον αναλάβει μετά να σε βοηθήσει. Ένα σημείο που ξεχνιέται συχνά είναι το ίδιο το domain name. Αν το domain σου το είχε αγοράσει και το διαχειρίζεται ο προγραμματιστής, αυτό είναι το πιο ευαίσθητο κομμάτι όλης της ιστορίας, γιατί χωρίς πρόσβαση εκεί κινδυνεύεις να χάσεις τον έλεγχο του ονόματος της επιχείρησής σου online, όχι μόνο του site. Αν έχεις έστω και ασαφή υποψία ότι κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί, αυτό είναι το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να διευκρινιστεί.

Δεν χρειάζεται να ξεκινήσεις από την αρχή

Πολλοί ιδιοκτήτες επιχειρήσεων σε αυτή τη θέση καταλήγουν να σκέφτονται πως η μόνη λύση είναι να χτίσουν το site τους ξανά από το μηδέν, με άλλον συνεργάτη. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν είναι απαραίτητο, και είναι σίγουρα το πιο ακριβό και χρονοβόρο σενάριο. Η ανάληψη ενός υπάρχοντος έργου από νέο προγραμματιστή είναι κάτι που γίνεται καθημερινά, ακόμα κι όταν η τεκμηρίωση είναι ελλιπής ή ανύπαρκτη. Χρειάζεται κάποιος να μπει στον κώδικα, να καταλάβει πώς έχει χτιστεί το σύστημα, να εντοπίσει τυχόν προβλήματα ασφάλειας ή ξεπερασμένες τεχνολογίες, και από εκεί και πέρα να συνεχίσει κανονικά τη συντήρηση και τις αλλαγές που χρειάζεσαι.

Είναι, βέβαια, πιο απαιτητική δουλειά από το να ξεκινάς κάτι καινούργιο. Χρειάζεται υπομονή στην ανάγνωση κώδικα που δεν έγραψες εσύ, και κάποιον που δεν βιάζεται να πειράξει πράγματα πριν καταλάβει πώς λειτουργούν. Ακριβώς γι’ αυτό πολλοί προγραμματιστές αποφεύγουν αυτού του είδους τα έργα και προτιμούν να ξεκινούν από το μηδέν. Αν όμως βρεις κάποιον διατεθειμένο να το κάνει σωστά, γλιτώνεις χρόνο, χρήμα, και το ιστορικό της δουλειάς σου μέχρι σήμερα: το SEO που έχεις χτίσει, τους πελάτες που έχουν συνηθίσει τη σελίδα σου, τη δουλειά μηνών ή χρόνων που δεν χρειάζεται να ξαναγίνει από την αρχή.

Τι να ζητήσεις όταν βρεις βοήθεια

Όποιον κι αν επιλέξεις τελικά για να συνεχίσει τη δουλειά, ζήτα του πρώτα να κάνει μια αξιολόγηση πριν δεσμευτείς σε οτιδήποτε μεγάλο. Ένας σοβαρός επαγγελματίας θα σου πει ειλικρινά αν το σύστημά σου είναι σε καλή κατάσταση, αν χρειάζεται επείγουσα προσοχή σε κάτι συγκεκριμένο, ή αν κάποιο κομμάτι είναι τόσο παλιό που αξίζει πραγματικά να ξαναγίνει. Δεν θα το ξέρεις εσύ εκ των προτέρων, και είναι απόλυτα λογικό. Αυτό που χρειάζεται να προσέξεις είναι να μη σου δοθεί μια γενική απάντηση χωρίς να έχει δει κανείς τίποτα συγκεκριμένο από το δικό σου σύστημα.

Το πιο σημαντικό

Το γεγονός ότι ο προγραμματιστής σου εξαφανίστηκε δεν σημαίνει ότι η δουλειά σου χάθηκε. Σημαίνει ότι χρειάζεσαι κάποιον να μπει μέσα, να βάλει τάξη, και να σου δώσει ξανά τον έλεγχο πάνω σε κάτι που είναι δικό σου, ακόμα κι αν δεν το έχτισες εσύ με τα χέρια σου. Όσο πιο γρήγορα μαζέψεις τα στοιχεία που έχεις και μιλήσεις με κάποιον που κάνει ανάληψη υπάρχοντων έργων, τόσο πιο γρήγορα θα σταματήσεις να ανησυχείς κάθε φορά που ανοίγεις το site σου.